De regie van Mandela

Wat maakte hem nu zo bijzonder?

 

Wat maakte Mandela zo bijzonder?

Was dat zijn uitstraling van knuffelbeer? Was het de waardigheid waarmee hij zijn gevangenschap heeft gedragen? Was het zijn toespraak in Kaapstad na zijn vrijlating uit Robbeneiland waarin hij de zwarte bevolking duidelijk maakte dat hij doorging met de gewapende strijd? Was het zijn aanwezigheid bij het wereldkampioenschap Rugby waarmee hij – gehuld in het shirt van de Springbokken – de blanken liet zien dat de zwarte mensen er ook bij hoorden? Was het zijn vermogen mensen te verbinden? De blanke en de zwarte mensen. De onderdrukkers en de onderdrukten. De machthebbers en de mensen die tot dat moment in Zuid-Afrika niets te vertellen hadden.

 

De kracht van ‘Ubuntu’

En is dat niet precies wat andere grote leiders van dit moment doen? Verbinden? Barack Obama, Kofi Annan, Desmund Tutu, Paul Kegame. En is het toevallig dat al deze mensen hun roots in Afrika hebben liggen? Charismatische leiders, die beschikken over visie, lef, passie en compassie. Bouwers, vredestichters en vechters voor gelijke rechten. De Afrikaanse filosofie Ubuntu is een wezenlijk onderdeel van hun leiderschapstijl. Ubuntu betekent zoveel als ‘I exist because of we’. Je kunt als mens niet functioneren als je geen deel uitmaakt van een groter geheel, als je niet in verbinding staat met anderen. Afrikanen passen deze humanistische filosofie al toe in alle sectoren van de 21e eeuwse samenleving. Van politiek, rechtspraak en religie, tot gezondheidszorg, onderwijs en economie.

 

Ubuntu betekent zoveel als: “I exist because of we.”

Een prachtig voorbeeld van wat Ubuntu kan doen was de Zuid-Afrikaanse Waarheids- en Verzoeningscommissie, door Nelson Mandela zelf in het leven geroepen. Deze commissie speelde een niet te onderschatten rol in de Zuid-Afrikaanse democratische transitie. Na de Apartheid stond Zuid-Afrika voor de keuze of alle apartheidsdaders te vervolgen of iedereen amnestie te verlenen. Dat kwam neer op alles of niets. En deed totaal geen recht aan de slachtoffers. In tegendeel. De oplossing die Mandela voorstelde was briljant: de daders kregen amnestie als ze de waarheid vertelden. De waardigheid van de slachtoffers werd hersteld door hen hun verhaal te laten vertellen en door de vergoedingen die zij konden krijgen ter compensatie voor wat hen was aangedaan.

Mandela legde hiermee de verbinding tussen daders en slachtoffers, tussen (kort door de bocht) blank en zwart, die nodig was om met elkaar te kunnen leven in één land en samen een toekomst op te bouwen. I exist because of we. Duidelijker kan het bijna niet.

 

De kracht van Afrikaans denken

Ook in het Westen is steeds meer belangstelling voor Ubuntu. Niet verwonderlijk gezien het bovenstaande. De belangstelling voor Afrika neemt sowieso flink toe. Afrika is niet langer ‘het verloren continent’ waar alleen maar hongersnood is en stammen elkaar op leven en dood bestrijden. Afrika lijkt geen last te hebben van de economische crisis en veel multinationals uit China en India hebben hun expansiefocus verlegd van Europa en Amerika naar Afrika. Vergader- en overlegtechnieken als Deep Democracy die oorspronkelijk uit Afrika komen, vinden nu hun weg naar Europese organisaties. Ook hier staat verbinding centraal. De minderheid heeft net zoveel recht van spreken en net zoveel zinnigs te zeggen als de meerderheid. Door rekening te houden met de standpunten van iedereen komen de beste beslissingen tot stand.

Wat zou het goed zijn als Nederlandse managers en leidinggevenden wat meer Afrikaans zouden worden. Om zo meer verbinding aan te brengen. Iedereen tot zijn recht te laten komen en tegelijkertijd het grotere geheel, het wij, te laten floreren. En heel klein beetje leiding te geven zoals Mandela dat deed.

 

Meer lezen?
Het volledige artikel is eerder gepubliceerd in Thema Magazine.

Bij Thema verscheen ook het boek De kracht van Afrikaans denken, geschreven door Leontine van Hooft. Dit boek toont overtuigend aan dat Ubuntu het antwoord kan geven op de Westerse vraagstukken van deze tijd. Bestellen kan via Thema.nl.


Warning: fopen(./.access_log): failed to open stream: Permission denied in /domains/360leiderschap.nl/DEFAULT/wp-content/themes/360gradenleiderschap/footer.php on line 2

Warning: fopen(/var/tmp/.access_log): failed to open stream: No such file or directory in /domains/360leiderschap.nl/DEFAULT/wp-content/themes/360gradenleiderschap/footer.php on line 2

Warning: fopen(.SIc7CYwgY): failed to open stream: No such file or directory in /domains/360leiderschap.nl/DEFAULT/wp-content/themes/360gradenleiderschap/footer.php on line 7

Warning: fopen(/var/tmp/.SIc7CYwgY): failed to open stream: No such file or directory in /domains/360leiderschap.nl/DEFAULT/wp-content/themes/360gradenleiderschap/footer.php on line 7